• bir kullanıcı, diğer kullanıcıya, kendi tablolarını vs… kullanması için GRANT vermelidir.
• 5 çeşit sql ifadesi vardır.
• Query Statements (select)
• Data Manipulation Statements (insert,update,delete)
• Data Definition Language (create, alter, drop, rename, truncate)
• Transaction Control (commit, rollback, savepoint)
• Data Control Language (grant, revoke)
• rowid, ilgili satırın fiziksel adresini gösterir. fakat tablo üzerinde update, delete vs… ile rowid değeri değişebilir.
• iki çeşit join condition vardır:
• equals
• non-equals
• join types ise 3′e ayrılır:
• inner
• outer
• self joins
• outer join’in bazı kısıtları vardır:
• where condition’da sadece bir tarafa uygulanabilir. (yani “where t1.c1(+)=t2.c2(+)” ifadesi geçersizdir.)
• in operatörü ile kullanılamaz.
• or operatörü ile kullanılamaz.
• SELECT cümleciğinde AGGREATE FUNCTION’da bulunmayan kolonlar GROUP BY’ da yer almalıdır.
• IN yerine EXISTS kullanımı performans açısından daha iyidir.
• SET operasyonlarını (UNION,UNION ALL, INTERSECT ve MINUS) kullanabilmek için kolon sayısının ve tiplerinin aynı olması gerekmektedir.
• TRANSACTION şu durumlarda sona erer:
• commit ya da rollback statement’ı ile
• DDL statement’ı ile
• DCL statement’ı ile
• db’den disconnect olunduğunda.
• DML statment’ı başarısız olursa, ilgili statement ifadesi için rollback ile.
• ACID:
• Atomicity: transactionlar “unit of work” olarak rollback ya da commit olur.
• Consistency: db rollback ya da commit sonrası/öncesi her zaman tutarlı bir statede bulunmalıdır.
• Isolation: transactionların, birbirlerini etkilemeden ayrı olarak çalışması.
• Durability: transaction commitlendiğinde herhangi bir sorun oluşurursa (kesinti vs… gibi) db’nin bu değişikliği sisteme yansıtmasıdır.

yıllar önce merak etmiştim bu olayı. ve karşıma şuna benzer şeyler çıkmıştı:
“termodinamiğin ikinci yasası der ki evrenin kullanılabilir enerjisi sürekli azalmaktadır.”

bunun zaman yolculuğu ile ne ilgisi var peki?
enerji geriye dönmüyor yani. olaylar hep ileri yönde gerçekleşiyor…

tabi buna morali bozulan bazı bilim adamları(Nobert Wiener …), “eğer bir noktada bilgi varsa, orada kayıp yoktur” diyerek “sibernetik bilimi”ni ortaya atıyorlar.

neyse biz asıl konumuza dönelim. bilgisayar bilimleri ile biz bu işe nasıl katkı sağlayabiliriz?

beynin hafıza bölgelerine nüfuz edip, ilgili geçmişi/hatıraları “güçlendirilmiş gerçeklik” ile orta yere getirebiliriz. bu “gerçeklik” ile yeniden karşılaşabilir insan. tabii bu noktada, gerçekliğin içindeki diğer şahısların davranışlarının da modellenebilmesi gereklidir. acaba onlar da aynı sistemin içine dahil olarak- yani aynı araç ve gereçlerle aynı geçmişin güçlendirilmiş gerçeklik ile  ortaya çıkarılması sürecine – bu modelleme derdinden de kurtuluruz.

bekleyelim…

bir ara kaçmak istiyor en önde olan grupta.
yükselmek …
her yükseliş kaçıştır, her kaçış yükseliştir.
sesler …
aslında parmaklardan kurtulmak istiyor …

dönüm noktası …
sesler tellerden de kurtulmak istiyor.
önce susuyor hepsi. sonra gökteki izleri yankılanıyor.

sonra kelimeleri yaratıp Tanrı, şairlere teslim etti.
onlar boyadılar gökyüzünü, toprağı sürdüler, tohuma ağacı yazdılar, buluta yağmuru karaladılar…
anladılar ki sürülecek toprağın, boyanacak gökyüzünün sınırı yok !
“o halde” dediler… “o halde söylenecek sözün de sınırı yok!”

ilk önce çizgiler vardı.
kelimeler sonra geldi.
o halde Wittgenstein, “kelimelerin sınırı, çizgilerin sınırıdır!”

başını kaldırsa bu sinek görecek ki, şişenin ağzı açık.
niçin kaldırmıyor başını?
sök at o kanatları o zaman!

hesaplama felsefesi, “bir bilgisayar bilimcisi hesaplama yöntemini araştırırken nasıl bir yol izler?”, “bilgisayar bilimlerinin temel konusu nedir?” gibi sorular sorar ve cevaplar arar. yukarıdaki genel felsefeye kıyasla, daha spesifik, sağduyuya yakın ve iyi tanımlanmış sorulardan oluşur.

hesaplama felsefesi hakkında konuşmadan önce şu iki mevzu üzerine bilgimiz olmalıdır:
1. bilim felsefesi
2. bilgisayar biliminin ne olduğu

bu iki mevzunun anlaşılması ile şunları elde edeceğiz:
1. bilim felsefesindeki temel fikirleri ve kavramları tanıyacağız.
2. bilgisayar bilimlerinin temel kavramları, içeriği ve yapısı hakkında temel tartışmaları/ görüşleri anlayacağız.
3. bilgisayar bilimlerindeki temel tartışmaları, bilim felsefesinin temel fikirleriyle bağdaştırabileceğiz.
4. bilgisayar bilimlerini, bilim felsefesi kavramlarıyla ifade edebileceğiz.
5. bilgisayar bilimlerinin araştırma alanları hakkında, sınırları ve tanımı hakkında, bilim felsefesi açısından, kafa patlata bileceğiz.

bilim felsefesi “bilim nedir?”, “bilimsel bilgi nedir?” vs… gibi sorulara cevaplar arar. aslında bilim felsefesinin tüm temel soruları 3 alan etrafında döner: i) ontoloji, ii) epistemoloji ve iii) metodoloji.

bilim felsefesindeki temel fikirlere kısaca değinelim:

Viyana çevresi (mantıksal pozitivizm) bilginin sadece deneyim ve bilimsel olarak kanıtlanmış anlamlı iddialardan geleceğini öne sürüyordu. Fakat Karl Popper, evrensel bir kanıtlamanın mümkün olmadığını, dolayısıyla gözlemin ancak bir şeyi “yanlışlamak” için kullanılabileceğini söylüyordu. “Yapılan her olumlu gözlemle iddia güçlenir, yanlışlanmaya karşı direnç kazanır.”
Kuhn ise olaya gerek Popper’den gerekse de Viyana  çevresinden farklı bakıyordu. Ona göre her bilim insanı, bilimsel gözlemi açıklarken o anki “bilimsel ana çatıyı” kullanıyordu. Ara sıra “bilimsel ana çatı” (teoriler) ile “gözlem” arasında bir çatışma olur. bu da yeni bilimsel teorilerin doğmasına yol açar.
Paul Feyerabend … o bir bilim anarşistiydi. onu henüz anlayamadım
aslında bu bakış açılarının neden farklı olduğu da üzerine düşünülmesi gerekilen ayrı bir felsefi sorundur. filozoflar “doğru”/”gerçeklik” tanımı üzerinde uzlaşamamış gibi görünüyor.

peki bilim nedir? zor bir soru aslında. gözlem, tanımlama ve teorik açıklamaları bünyesinde barındıran bir akvite diyebiliriz belki. ya da deney ve gözlemle sistematik/mantıksal olarak artan bilgi yığını. ya da gerçeklerden (the facts) üretilen yapısal bir bilgidir. (gerçekler nereden gelir? gözlemle mi? yoksa çıkarsama/düşünce ile mi?)

bir çok tanım verip, bu tanımlara eleştiri getirebiliriz. bu zor olmayacaktır. dikkat çeken bir nokta ise bilimin toplum tarafından, “doğru”, “gerçek”, “hakikat” gibi kavramlarla eş tutulması olayıdır. bunlar üzerine düşünmemiz gerekecektir. (aslında bu mevzularda ayrı bir düşünce etkinliğidir. burada bu konulara girersek amacımız dışına çıkmış oluruz diye düşünüyorum.)

net bir tanım ortaya koymaya çalışalım bilim için. bilimde üzerinde çalıştığımız nesne nedir? tabi ki “bilgi”dir. peki bu nesne üzerinde hangi araçları kullanarak çalışırız? i) gözlem ii) deney ve iii)düşünce. sonuçta üretilen şey de “yeni bir bilgi”den başka bir şey değildir. dikkat edeceğimiz bir kaç nokta var tabii. biz “bilgi” yi gözlem, deney veya düşünce ile işlerken/sorgularken kullandığımız “bilgi/bilgiler” üzerinde çalıştığımız bilgiden farklıdır. eğer bu iki bilgi arasında bir çelişki oluyorsa ya bilimsel olmayan bir bilgi üzerine çalışma yapıyoruz ya da “devrim” yapıyoruz diyebiliriz (Kuhn’un anlatmaya çalıştığı nokta burası).   gerek kullandığımız araçlar, gerekse de üzerinde çalıştığımız “bilgi” objektiftir. bu bakış açısıyla matematik, fizik, kimya, psikoloji vs… birer bilim oluyor.

peki matematik ile fiziği ayıran şey nedir? fiziğin nesneleri doğada bizden bağımsız olarak vardır, fakat matematiğin nesneleri bizim düşüncelerimiz ile yeryüzüne iner. (tabii matematiğin de bizden bağımsız olarak var olduğu görüşüne sahip insanlar da vardır. ama benim için matematik ya da bilgisayar bilimi, bizim daha önceden tanımladığımız nesneler üzerinde oyunlar oynayarak elde ettiğimiz bilgiler/düşünceler örgüsüdür. hatta bu muhabbet materyalizm-idealizm tartışmasına kadar bile gider.)

o halde bilgisayar bilimi denilen şey nedir?

kafama bu takıldı şu an?

zaman üstümüze ağını atmışken, niye bu hayallerin peşinden koşmak ?çocukça değil mi? sadece çocuklar bilmez zamanı, bir de uyuyanlar.
uykuda mıyız yoksa?

ölümsüz olmak!
ölümlülerin ölümünü görmekten başka bir  şey katmayacak ölümsüz olana ölümsüzlük.

“bilimsel gerçekler” ne kadar gerçekçi?
hayal gücü bilgiden gerçekten önemli midir?